Ponad 11 mld zł z funduszy UE na odporność klimatyczną polskich miast i gmin
Skala wsparcia jest odpowiedzią na coraz częstsze występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych – od fal upałów i susz po gwałtowne opady, powodzie i wichury – oraz rosnące koszty, jakie generują one dla samorządów i mieszkańców.
Jednym z kluczowych instrumentów jest nowa edycja programu adaptacji do zmian klimatu, którego nabór ruszył 15 grudnia 2025 roku. Program jest prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i finansowany ze środków Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej. W jego ramach ponad 200 mln zł trafi do miast i gmin Polski Wschodniej na projekty ograniczające skutki suszy, powodzi i fal upałów, m.in. poprzez rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury.
Wsparcie dla samorządów Polski Wschodniej
Program skierowany jest do samorządów z sześciu województw: lubelskiego, części mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego oraz warmińsko-mazurskiego. O dofinansowanie mogą ubiegać się m.in. średnie miasta liczące od 20 do 100 tys. mieszkańców, gminy uzdrowiskowe oraz wybrane miasta województwa podlaskiego powyżej 10 tys. mieszkańców.
Zakres możliwych inwestycji jest szeroki. Samorządy mogą przeznaczyć środki m.in. na:
- systemy retencji wód opadowych,
- zagospodarowanie terenów zalewowych,
- tworzenie tzw. miast-gąbek,
- parki kieszonkowe, zielone skwery i rozwiązania poprawiające mikroklimat.
Kolejny nabór i dotychczasowe efekty
W dwóch pierwszych naborach programu adaptacyjnego przyznano już 413 mln zł na realizację 24 projektów w 18 miejscowościach. Obecny, trzeci nabór potrwa do 16 marca 2026 roku.
Wsparcie finansowe ma pomóc samorządom przełamać jedną z głównych barier w realizacji projektów adaptacyjnych – ograniczone możliwości budżetowe. Nowa edycja programu wpisuje się w szerszy pakiet działań rządu na rzecz bezpieczeństwa klimatycznego.
Rosnące koszty zmian klimatu
Dane pokazują, że skala zagrożeń i kosztów stale rośnie. Według Europejskiej Agencji Środowiska w latach 1980–2024 ekstremalne zjawiska pogodowe w UE spowodowały straty o wartości 822 mld euro, z czego aż 25 proc. przypadło na lata 2021–2024. W Polsce, jak wskazuje Instytut Ochrony Środowiska – PIB, w latach 2001–2019 koszty takich zjawisk wynosiły średnio 6 mld zł rocznie, a susze odpowiadały za ponad 70 proc. strat w rolnictwie w latach 2017–2019.
Eksperci ostrzegają również przed długofalowymi skutkami gospodarczymi. Prognozy Polskiej Izby Ubezpieczeń wskazują, że zmiany klimatu mogą przełożyć się na spadek PKB nawet o 3–10 proc., w zależności od scenariusza wzrostu temperatur.
Źródło: Newseria